Een dag lang vergaderen over de financiële ambities van de herenigde kerk

Na een half jaar gedwongen pauze vanwege de coronacrisis kwamen de generale synode van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt (GKv) en de landelijke vergadering van de Nederlands Gereformeerde Kerken (NGK) op zaterdag 19 september 2020 weer in Elspeet bijeen. Op deze dag stond het rapport Ambities in balans van de commissie strategie en financiën centraal. De afgevaardigden dachten met elkaar na over zakelijke aspecten die bij het fusietraject horen. Een traject dat, als de Heer het wil, in 2023 zal leiden tot samenvoeging van beide kerkverbanden. Besluiten over dit onderwerp zullen later in het jaar worden genomen.

De commissie strategie en financiën (CSF) gaf haar rapport de titel ‘Ambities in balans’

Actuele situatie
Namens de commissie gaven ds. Dinand Krol en ouderling Aaike Kamsteeg eerst een toelichting op hun rapport, waarin de actuele en de te verwachten financiële situatie wordt geschetst. Als alle plannen van deputaatschappen en commissies doorgaan, is in 2021 voor de GKv €3.150.000 nodig. Het quotum (afdracht per kerklid aan het landelijk kerkverband) bedraagt dan €28, maar kan door inzet van reserves tot €25 beperkt worden. Binnen de NGK zijn die bedragen respectievelijk €704.000 en €22. Het quotum vormt circa 5 à 6 procent van de begrotingen van de plaatselijke kerken. Het ledental van de NGK ligt rond de 32.500 en blijft vermoedelijk stabiel. De GKv tellen 112.600 leden. Daar neemt het aantal leden naar verwachting jaarlijks met 2000 af.

Bezuiniging
Het voorstel is om het quotum van het herenigde kerkverband niet boven de €25 euro te laten komen. Dat is binnen de GKv haalbaar als er €400.000 wordt bezuinigd en de bestaande reserve van €900.000 wordt opgemaakt. De commissie heeft suggesties gedaan om tot een bezuiniging van die  €400.000 te komen. Zij deed daarnaast voorstellen om het landelijke kerkenwerk te herorganiseren. Zo opperde ze het plan om diverse deputaatschappen en commissies samen te brengen in overkoepelende clusters.

‘Houtskoolschets’
Van de eerste informatieve vragenronde werd door vijftien aanwezigen gebruik gemaakt. Namens de moderamina wees ouderling Frans Schippers erop dat de inhoud van het commissierapport als richtinggevend moet worden gezien. Besluiten worden pas in een later stadium genomen. Naar aanleiding van vragen over visie en strategie verwees hij naar het document Verlangen naar een nieuwe kerk van de regiegroep, die het herenigingsproces begeleidt. Commissielid Dinand Krol gaf aan dat de voorstellen voor clustervorming een ‘houtskoolschets’ zijn, die bovendien nog met de betrokken deputaatschappen en commissies besproken moet worden.

Het rapport ‘Ambities in balans’ schetst een financieel perspectief voor het verenigde kerkverband.

Commissielid Aaike Kamsteeg beantwoordde afgevaardigden die het quotum van €25 om diverse redenen ‘zuinig’ vonden. Het bedrag is geen principiële keuze. Wat is een redelijk bedrag? Er zijn kerken die het quotum moeilijk kunnen opbrengen. We leven in ongewisse tijden met toenemende werkloosheid en een teruglopende economie. We constateren ook afnemende bereidheid om bij te dragen aan een landelijk kerkverband: lokale kerken richten zich meer op hun directe omgeving. De commissie had voorgesteld om de quota niet te indexeren, maar sommige afgevaardigden meenden dat indexering juist verstandig zou zijn. Rudi de Graaf, voorzitter van het GKv-deputaatschap financiën en beheer, wees erop dat de kerken trouw zijn in de afdracht van de quota, maar dat daarachter wel schuilgaat dat in de voorbije jaren veertig tot vijftig predikantsplaatsen zijn vervallen. Een constatering die tot nadenken stemt. Hij was positief over het voorstel om in het herenigde kerkverband met een uniform quotum te gaan werken. Ook pleitte hij voor ‘een permanent beslisorgaan’ gedurende de jaren 2020-2023 om adequaat te kunnen reageren op veranderende omstandigheden.

‘Gevende kerk’
In een meningsvormende ronde ontstond discussie over de noodzaak van bezuinigen. Ouderling Sybren Stelpstra hield een pleidooi om ‘geen zuinige maar gevende kerk te zijn omdat het evangelie bol staat van het geven; met drie of vier euro extra per betalend lid kunnen we ons huidige voorzieningenniveau handhaven.’ Anderen ondersteunden de gekozen lijn: krimpende gemeenten houden wel vaste lasten van een predikant en een kerkgebouw. Enkele afgevaardigden gaven hun oordeel over de wijze van ondersteuning van de hulpbehoevende kerken: die moet in beide kerkverbanden gelijkgetrokken worden. Er leek een voorkeur te zijn voor de NGK-aanpak, die landelijk geregeld is, en niet zoals in de GKv per regio. Dat voorkomt dat er ‘rijke’ en ‘arme’ regio’s ontstaan. Anderen hadden vragen bij de ambities van de Theologische Universiteit.

Buitenlandse contacten
Ouderling Peter Bakker wees op bezwaren tegen het plan om de werkzaamheden van het deputaatschap betrekkingen buitenlandse kerken (BBK) geheel of gedeeltelijk onder te brengen bij mission-organisatie Verre Naasten. ‘Ik heb veel waardering voor wat daar gebeurt, maar die organisatie kan niet namens het kerkverband spreken. Daar is BBK voor,’ aldus Bakker. Weer andere afgevaardigden hielden pleidooien om de missie en visie van het herenigde kerkverband helder neer te zetten alvorens tot financiële plannen te komen. Er kwam steun vanuit de vergadering voor ‘een permanent bestuursorgaan.’

Ouderling Hermann Toebes neemt zijn taak als coronafunctionaris serieus

Permanent bestuursorgaan
Namens de moderamina voerde Frans Schippers weer het woord. De moderamina zullen zich buigen over het proces rond missie en visie, de regie voor de komende jaren, de organisatorische vraagstukken (waaronder: hoe brengen we de ‘houtskoolschets’ verder?) en het instellen van een permanent bestuursorgaan. Commissielid Aaike Kamsteeg beargumenteerde nogmaals waarom de commissie geen voorstander van indexering is. De commissie is het eens met wie de steun aan hulpbehoevende kerken landelijk willen regelen omdat landelijke solidariteit een mooi gegeven is. Rudi de Graaf, zijn NGK-evenknie Jan Marius Louwerse, en Ad de Boer, voorzitter van de regiegroep hereniging, gaven aan zich te kunnen vinden in het besprokene.

Wordt vervolgd…
De vragen rond de Theologische Universiteit komen in oktober 2020 aan de orde als de GS en de LV spreken over de strategie van de TU. Het rapport Ambities in balans wordt zo spoedig mogelijk toegestuurd aan de regio’s binnen de NGK en de kerkenraden binnen de GKv voor inspraak. Zo worden de kerken meegenomen in het proces van besluitvorming.

U kunt hier de livestream terugkijken van de vergadering van 19 sept. jl.